چهارشنبه, 31 مرداد,1397
Menu

تاریخچه و شناسنامه محله

محله ما،شهرک شهید محلاتی

  • 1372
  • محدوده شهرک.

    محله شهرك شهيد محلاتي در سال 1372 در محدوده شميرانات بوجود آمده كه از سمت شمال به ارتفاعات قائم، از جنوب به اتوبان ارتش، از سمت شرق به بلوار قائم (عج) و از سمت غرب به خيابان وزارت امور خارجه و خيابان نخل شرقي منتهي مي شود. در آخرين مرزبندي كه در مرداد سال 1387 انجام شد، مساحت محله 1909455 متر مربع م يباشد.

  • 1387
  • پوشش مردم محلی

    محله شهرك قائم در مجاورت شهرك شهيد محلاتي و سوهانك قرار دارد.اكثر قريب به اتفاق اهالي و ساكنان اين محله افراد نظامي و ارتشي هستند كه از طريق تعاوني ارتش خانه هايشان به آنها واگذار شده است. در حال حاضر شهرك شامل 2 فاز است. و در ارتفاع نسبتا بالايي از سطح زمين قرار دارد. از لحاظ آب و هوايي و چشم انداز موقعيت بسيار خوب و زيبايي دارد و افراد و گردشگران بسياري را جذب خود كرده است. در ميان ساكنان اين محله مقامهاي لشكري و كشوري و شخصيتهاي مذهبي نيز وجود دارند. كه به نوبه خود باعث برجستگي و منحصر به فرد شدن اين محله شده است.

  • 1372
  • خصوصیات بارز محله

    بارزترين خصوصيت اين محله وجود مقبرة الشهداء در محله است كه به عنوان يك نماد مورد توجه اهالي و ساكنان محله است. از جاذبه هاي اين محله وجود تفرجگاه در اين محله است كه در وسعتي عظيم احداث شده است و روزانه گردشگران زيادي براي گذران اوقات خود به صورت خانوادگي و يا ب هصورت گروهي از مردان، زنان، دانش آموزان ميروند. در اين محل امكانات رفاهي و بهداشتي اعم از زمين بازي براي كودكان، لژهاي خانوادگي، سرويس بهداشتي و آب آشاميدني ،رستوران، پاركينگ، در نظر گرفته شده است. بخشي ديگر از اين محله شهرك قائم است. كه در مجاورت و ارتفاعي بالاتر از شهرك محلاتي قرار دارد. اين شهرك قبل از شروع فعاليتهاي شهرداري براي بهسازي و آباداني توسط خدمات شهرك كه در فاز 1 اين محل قرار دارد اداره م يشد و فعاليتهايي از قبيل آبرساني به ساكنان در مواقع اضطراري، ش نپاشي در سطح معابر و خيابانها و كوچه ها در فصل زمستان براي جلوگيري از خطرات احتمالي ناشي از لغزندگي، آبياري درختان، رسيدگي و تحويل قبوض آب به ساكنان، رسيدگي به مشكلات در سطح محله را به عهده داشت. بعد از واگذاري شهرك به شهرداري تقريبا اكثر اين فعاليت ها به شهرداري منطقه 1 واگذار گرديد.

    • 1387
    • شکلگیری محله

      در مورد چگونگي بوجود آمدن اين محله مي توان گفت شهرک شهید محلاتی قبلاً  «مشرق الاذکار» بهائیان بوده و جای خوش آب و هوایی در شمال شرقی تهران است. بهایی ها در ارتفاعات نزدیک آنجا، به جان ناصر الدین شاه سوء قصد کرده‌اند و بعداً آنجا را به عنوان مشهد انتخاب نموده‌اند و اراضی اطراف را خریده یا تصرف کرده‌اند. حدود بیست چشمه و قنات دارد. امام، به بنیاد مستضعفان دستور دادند که آنجا را به سپاه بدهند. که آنجا را به سپاه بدهند.میتوان گفت كه تمامي زمينهاي اين محله باغ بزرگي بوده كه متعلق به شخصي بهايي بوده است و پس از انقلاب و فرار وي از ايران به دستور امام خميني (ره) اين باغ تفكيك و به خانواده هاي سپاهي واگذار گرديد كه هنوز ديواره هاي آن باغ در اطراف محله به چشم مي خورد و آن ديواره ها در واقع مرز محله را نشان مي دهند. ساكنين اين محله افراد سپاهي، خانواده شهدا و جانبازان هستند. در حال حاضر اهالي اين محل تا فاز 2 همه سپاهي هستند و از فاز 3 به بعد تقريبا همه املاك را افراد غير سپاهي خريداري كرده اند كه در مجموع از نظر مادي اهالي اين محله متوسط رو به بالا هستند.

شناسنامه محله شهرک محلاتی

محله شهرك محلاتي

 موضوع مقاله: توصيف محله شهرك محلاتي

ناحيه: 10 نام تهيه كننده: الهام شجاعي

منطقه: 1 تاريخ تهيه: بهمن 1389

محدوده كنوني:

از شمال: ارتفاعات قائم- ارتفاعات محلاتي

از جنوب: اتوبان ارتش

از شرق: بلوار قائم(عج)

از غرب: خيابان وزارت امور خارجه- خيابان

نخل شرقي

نام معاون اجتماعي:

محسن جلالي فراهاني

آخرين تاريخ مرزبندي مصوب:

مرداد 1387

نام ناظر: اداره مطالعات منطقه 1

مدير پروژه: موسسه انديشه سراي شهر

چكيده

در اين مطالعه تلاش شده است تا با استفاده از اطلاعات موجود( كه در منابع ذكر شده است) و همچنين

مشاهده ميداني در سطح محله به توصيف محله شهرك محلاتي و قائم بپردازيم. در اين مطالعه از روش هاي

كيفي همچون مطالعه ميداني، مشاهده، مراجعه به اسناد و... استفاده شده است. ضرورت توصيف محلات نقاط

شهري در اين است كه م يتوان به شناسايي نقاط ضعف و قوت و فرصتها و خطرات احتمالي در محله براي

بهبود اوضاع نائل آمد. هدف كلي از اين مطالعه رسيدن به يك شناخت اجمالي از ويژگ يهاي اجتماعي و

اقتصادي و سياسي و فرهنگي و مذهبي محله مورد نظر است.

بررسي ها در اين تحقيق نشان مي دهد مشاركت افراد محله در برنامه ها و حل مسائل و مشكلات نشان دهنده

آگاهي افراد و علاقه آنان به داشتن محيطي آرام براي زندگي است و همچنين نشان دهنده تمايل آنان به رشد و

شكوفايي و رفع مشكلات و كمبودها در سطح محله است و اين بخشي از سرمايه اجتماعي محسوب م يشود.

مقدمه

از هنگامي كه بشر شروع به ساختن شهر مي كند به شكلي در محيط طبيعي دخل و تصرف كرده و يك محيط

ساخته شده براي خود ايجاد م يكند تا در آن زندگي كند. از زماني كه پادشاهان سومر در اطراف شهرها ديوار

( ساختند، يك چنين برنامه ريزي براي زندگي شهري شروع شد.(ممتاز، 1381:147

گسترش شهرنشيني به عنوان يك پديده معمول در جوامع موجب شده كه شهر يكي از مسائل مهم و قابل بحث

در حوزه هاي مختلف از جمله اقتصاد، برنامه ريزي، جامعه شناسي شود. در جهان سوم بالاخص ورود عناصر و

ظواهر غربي مدرن موجب مهاجرت بسيار زياد و ب يرويه و در نتيجه انبساط شهرها و در پي آن پيدايش انواع

( مسائل اجتماعي در شهرها گشته است.(ممتاز: 1381،7

اولين نوع اسكان در بين انسانها سكونتگاه هاي موقت و مخفيگاه ها و يا غارها بوده است. زندگي انسانهاي

اوليه بين حركت و سكون حادثه و امنيت در نوسان بوده است. گرايش به يافتن مكان مناسب به منظور دستيابي

به غذا و آب ن هتنها در ميان گروههاي انساني بلكه در ميان گروههاي حيوانات هم ديده م يشود و بديهي است

كه مكان مناسب جغرافيايي از نظر پيدايش اولين شكل سكونتگاه، ده و بعداَ شهر ضرورت دارد. اولين هسته

شهر در مكان ملاقات قبايل و اقوام براي اجراي بعضي از مراسم و شعاير و يا بازگشت به قبرستانها شكل

( مي گيرد. (همان، 11

اولين شهرهاي جهان ديوار نداشتند. در اولين شهرهاي جهان حكومت و سياست شكل م يگيرد. دژ و معبد

ديواري براي محافظت شكل مي گيرد. اولين شهرها در مناطقي ساخته م يشوند كه از نظر جغرافيايي حاصلخيز و

پرآب هستند. شهرها متشكل از اقوام گوناگون هستند. شهر مكاني است كه تبادل فرهنگي ميان اقوام گوناگون

ممكن مي گردد و يكپارچگي ذهني ضعيف مي شود و به تدريج شخصيتهاي متفاوت در شهر شكل م يگيرند.

برخورد فرهنگها نقش عمده اي در توسعه و پيشرفت تكنولوژي و دانش و توسعه تمدن بشر داشته است. در اثر

يند. انسان Ĥ شهري شدن، نهادهاي اجتماعي گوناگون مانند سياست، اقتصاد، نظارت اجتماعي و مديريت پديد مي

براي نخستين بار محيطي اجتماعي بوجود مي آورد كه پيچيده تر از هر نوع سازمان ماقبل شهري است. بنابراين

جريان شهري شدن يكي از دستاوردهاي مهم بشر بوده است. در عين حال مشكلات زيادي هم در اثر

شهرنشيني پديد آمده، از جمله: جنگ برسر ممالك، فقر، كمبود مواد غذايي، فقدان بهداشت، نابسامان يهاي

( اجتماعي همواره زندگي شهري را تهديد كرده و م يكند. (همان، 1381:30

در اين شرايط محيط شهري در اثر چنين تحولاتي تبديل به محيطي نامطلوب براي زندگي مي شود. در اين

شرايط ديگر مسئله ايجاد نظم در طبيعت مطرح نيست، بلكه مسئله اصلي ايجاد نظمي در درون شهري است كه

خود انسان آن را مبدل به مكاني غير قابل زندگي كرده است. براي كنترل و حل اين تهديدات و تحولات امروزه

بايد برنامه ريزي عملي صورت بگيرد كه توسط دولت و شهردار يها اجرا م يشود و مربوط به نوع استفاده از

زمين آبرساني، سيستم حمل و نقل، سيستم فاضلاب، ايجاد پارك، فضاي سبز براي عموم و... كه معمولا گروهي

از متخصصين كه شامل معماران و برنامه ريزهاي شهري، طراحان محيط، جامعه شناسان و گروههاي مديريتي

مي شود و با هم روي يك برنامه كار م يكنند. در حيطه برنام هريزي شهري صاحب نظران در دوره هاي مختلف

نظرات و تئوريهاي مختلفي مطرح كردند. بعنوان مثال تصويري از شهر يوتوپيايي ارائه دادند كه فاقد تمامي

مشكلات شهري امروز است. ابنز هاوارد كتابي تحت عنوان "باغ شهرهاي فردا" منتشر مي كند و يا فرانك لويد

رايت "شهر وسيع" را مطرح م يكند و بسياري نظرات و تئور يهاي مختلف.(ممتاز)

بنابراين متوجه م يشويم كه شهر و شهرنشيني در درون خود مقول هها و مسائل مختلفي را گنجانده است.

يكي از مباحثي كه در حوزه مسائل شهري مطرح مي شود مقوله توسعه است. توسعه در تمامي زمينه ها و

حوزه ها ازجمله حوزه مسائل شهري مطرح است و نظرات بسيار زيادي عنوان شده است. توسعه انواع و اقسام

مختلفي دارد. يكي از انواع توسعه، توسعه پايدار است. توسعه پايدار جنب هاي از توسعه انساني و در ارتباط با

محيط زيست و نس لهاي آينده است و هدفش پرورش قابلي تهاي انساني محسوب م يشود كه به عنوان يك

فرايند كه لازمه بهبود و پيشرفت است مطرح م يشود.(ويكي پديا)

توسعه پايدار در كوچكترين پاره شهري را توسعه پايدار محله اي مي نامند. در تحليل پايداري سطح محله

,افزايش انسجام اجتماعي, دلبستگي به محيط محله, بهداشت و سلامت محيطي, خوانايي و هويت محله اي و

پايداري اقتصادي و ارزش مسكن مطرح است. توسعه شهري پايدار كه از جمله نظريه ها و سياستهاي اخير و

جاري تلقي مي شود، بخش عمده اي از ادبيات شهرسازي سالهاي اخير را به خود اختصاص داده است. اما

نظريه اخير در مقياس محلي هنوز به درستي تبيين نشده و مي تواند به عنوان موضوع پژوهشها مدنظر باشد،

توسعه پايدار در مقياس محله مسكوني است.

از شاخص هاي توسعه شاخص هاي اجتماعي – اقتصادي مي تواند باشد. كه اين شاخص به ميزان مشاركت و

آگاهي اجتماعي ساكنان و مالكان و يا توان اقتصادي ساكنان و شهروندان و سطح آسايش آنها در شهر ، محله و

واحد مسكوني اشاره دارد و اينها مي تواند بيانگر توسعه يافتگي شهر و محله از درون باشد.تعداد تشكل هاي

مردمي براي حل مسائل شهري و رسيدن به توسعه يكي ديگر از اين مولف ههاي توسعه يافتگي محسوب م يشود.

هر چه مشاركت مردم در اداره شهر و محله خود بالاتر باشد ، شهر بسيار سريعتر از آنچه كه فكر مي شود ، از

درون توسعه مي يابد . لذا مي توان اين شاخص را به عنوان يكي از شاخ صهاي توسعه دروني شهر در نظر

گرفت .

محله به عنوان كوچ كترين واحد تقسيمات شهري و سلو لهاي تشكيل دهنده بافت شهري در نظام برنامه ريزي

شهري نقش ويژه و خاصي را ايفا مي كند. از آنجايي كه محلات در كنار همديگر به شهر معنا و هويت

مي بخشند، امروزه در بسياري از شهرها با پديده بحران هويت به ويژه در كلانشهرها روب هرو هستيم كه با

مشاركت آگاهانه ساكنين محلات و واگذاري كار مردم به خودشان و نوسازي و رشد و توسعه هر محله و منطقه

به وسيله مديران و ساكنين آن، مي توان اين خلأ را برطرف كرد كه از اين طريق علاوه بر هويت بخشي بيشتر به

محلات با شناخت عوامل محيطي و تغيير آنها مقدمات تغيير و تحول ساختاري فراهم م يآيد.در اين چارچوب

عدم تمركز از نوع اداري و اجرايي در سطح محلات عملي تر خواهد بود كه با افزودن توان فكري و

تصميم گيري ظرفيت اجرايي توسعه مي يابد كه نهايتا عدم تمركز در برنامه ريزي و تصميم گيري را موجب

مي شود. نتيجه اين اقدامات به تمركززدايي كه به 3 مؤلفه تراكم زدايي و تفويض اختيار و تحويل اختيار مبتني

است رهنمون م يشود.

بنابراين با در نظر داشتن اين مؤلفه ها و اجراي يشدن اين نگرش تحول و تغيير قابل ملاحظه اي در اداره امور

شهرها پديد خواهد آمد، از اين رو اقدامات و فعاليت مديريت شهر تهران در سال هاي گذشته و اخيرا در جهت

اجرايي كردن تفكر ناحيه محوري و محله محوري و همچنين واگذاري امورات محلات در قالب مشاركت

اجتماعي در اين چارچوب ارزيابي مي شود كه بيانگر گام هاي اساسي و بنيادي در اين مسير است و اين امر

نشان دهنده اعتقاد جدي مديريت شهري به اين نگرش و تحول در ساختار اداري و اجرايي شهرداري در

راستاي مشاركت بيشتر مردم و اداره مطلوب شهر تلقي م يشود. قطعا اجراي مناسب اين نگرش در سطح

محلات علاوه بر دستاوردهاي فوق و پيامدهاي مثبت و اساسي در شهر تهران از سوي ديگر الگويي مناسب

براي ديگر شهرها به ويژه كلانشهرها در شيوه مديريت شهري خواهد بود.

رويكرد محله محوري و مديريت شهري محل هاي يكي از موضوعاتي است كه به تناوب از سوي شهرداري ها بر

آن تاكيد شده است. اما اين موضوع از ويژگ يهاي خاص خود برخوردار است كه تقويت برخي از آنها م يتواند

گرايش شهروندان در مشاركت در اداره شهر را افزايش دهد. در اين ميان شاخص ههاي محله و كاركردهايي كه

محله به عنوان يك عرصه عمومي در شهرهاي ايراني ايفا مي كند، يكي از موضوعاتي است كه در گرايش هاي

شهروندان براي حضور در عرص ههاي عمومي، تاثيرات عميقي دارد.

ضرورت و اهميت توصيف محله

يكي از مباحثي كه در حوزه شهري مطرح م يشود مديريت در دوسطح خرد و كلان است كه به دو صورت

مديريت شهري و مديريت محله بررسي مي شود. در بحث مديريت محله متوليان اين حوزه بايد به مشاركت

حداكثري شهروندان و ساكنان بومي آن محله توجه و دقت نظر داشته باشند. به عبارتي مشاركت شهروندان را

بايد به بالاترين حد ممكن برسانند. براي داشتن يك محل و مكان مناسب زندگي مديران و متوليان و ساكنان آن

محله بايد به دو نكته اشراف داشته باشند:

-1 ضرورت شناسايي پتانسي لها و فرصتها و ظرفيتهاي بالقوه محله براي پيشرفت و بهبود اوضاع.

-2 آگاهي افراد از ويژگي هاي اجتماعي و اقتصادي و سياسي و فرهنگي و زيستي و گردشگري .

و رسيدن به اين 2 نكته به مدد توصيف و مشاهده امكانپذير است.بنابراين ضرورت و اهميت توصيف محلات

به حدي است كه م يتواند ما را به شناسايي نقاط قوت و ضعف يك محله سوق دهد و از اين طريق ميتوان آنها

را تبديل به فرصت كرد.

اهداف پژوهش

هدف كلي از اين تحقيق توصيف محله شهرك شهيد محلاتي و شهرك قائم م يباشد. و اين تحقيق يك تحقيق

كاربردي است.هدف كلي اين است كه ما با مطالعه و توصيف يك محله به يك شناخت اجمالي از ويژگيهاي

اجتماعي و اقتصادي و سياسي و فرهنگي و مذهبي دست يابيم.

اهداف جزئي:

-1 شناسايي ميزان مشاركت اجتماعي مردم در اجراء تصميم گيري ها براي حل مشكلات.

-2 آگاهي از نيازها و خواسته هاي شهروندان و ساكنان محله.

-3 چاره انديشي و رفع كمبودها در زمينه سران ههاي فرهنگي و آموزشي مانند كتابخانه،سينما،مسجد ، كلا سهاي

آموزشي براي پر كردن اوقات فراغت.

-4 شناسايي پتانسيل هاي موجود در محله و ايجاد اشتغال و كارآفريني با توجه به ويژگ يها و خصوصيات آن

محله.

-5 شناسايي نقاط قوت و نقاط ضعف در زمينه وسايل حمل و نقل عمومي و عبور مرور.

روش گردآوري داده ها و اطلاعات

در اين پژوهش از روش توصيفي در باب موضوع مدد گرفته شده است. همچنين از روش اسنادي و نيز روش

مونوگرافي استفاده شده است. در روش مونوگرافي همه اطلاعات يك واحد اجتماعي بررسي م يشود.زماني از

اين روش استفاده م يشود كه بخواهيم يك مكان يا يك واحد اجتماعي را به طور كامل توصيف كنيم. در واقع

در اين روش دخل و تصرف و تبيين وجود ندارد.همچنين براي شناخت كمبودهاي رفاهي و آموزشي در سطح

محله از تكنيك مشاهده و مصاحبه غير ساخت يافته نيز استفاده شده است.

تاريخچه

منطقه يك در بلنداي شهر تهران و با وسعتي حدود 210 كيلومتر مربع بر اساس داد ههاي آماري، بيش از

433500 هزار نفر جمعيت را در خود جاي داده است. انبوه ساختمانهاي آماده و نيمه ساخت در آينده اي

نزديك، جمعيت منطقه را به مرز 500 هزار نفر خواهد رساند.اين منطقه به لحاظ طراحي شهري داراي بافتي

ناميد. شميرانات كه در دامنه كوهپايه هاي البرز جنوبي واقع است، « باغ شهر » شبه روستايي است و م يتوان آن را

به دليل نيمه كوهستاني بودن و ساختاري ويژه كه آميزه اي از شهرسازي مدرن و سنتي است، اگرچه عرصه

مشكلات بيشتري در فعاليتهاي عمراني است، اما به عنوان ساختگاهي قديمي، با اهميت و داراي ويژگي هاي

آب و هوايي، زمينه و اقتضاي كارهاي عمراني بيشتري را داشته و دارد. از مهم ترين مراكز فرهنگي اين منطقه

مي توان فرهنگسراي نياوران و نگارخانه جماران و فرهنگسراي ملل را نام برد. همچنين كاخ موزه سعد آباد و

كاخ ملت و كاخ نياوران و امامزاده صالح تجريش نيز در اين منطقه قرار دارند.اين منطقه داراي نواحي مختلف

مي باشد كه يكي از اين نواحي ناحيه 10 است كه شامل شهرك شهيد محلاتي و شهرك قائم م يباشد.

محله شهرك شهيد محلاتي در سال 1372 در محدوده شميرانات بوجود آمده كه از سمت شمال به ارتفاعات

قائم، از جنوب به اتوبان ارتش، از سمت شرق به بلوار قائم (عج) و از سمت غرب به خيابان وزارت امور

خارجه و خيابان نخل شرقي منتهي مي شود. در آخرين مرزبندي كه در مرداد سال 1387 انجام شد، مساحت

محله 1909455 متر مربع م يباشد. در مورد چگونگي بوجود آمدن اين محله مي توان گفت كه تمامي زمينهاي

اين محله باغ بزرگي بوده كه متعلق به شخصي بهايي بوده است و پس از انقلاب و فرار وي از ايران به دستور

امام خميني (ره) اين باغ تفكيك و به خانواده هاي سپاهي واگذار گرديد كه هنوز ديواره هاي آن باغ در اطراف

محله به چشم مي خورد و آن ديواره ها در واقع مرز محله را نشان مي دهند. ساكنين اين محله افراد سپاهي،

خانواده شهدا و جانبازان هستند. در حال حاضر اهالي اين محل تا فاز 2 همه سپاهي هستند و از فاز 3 به بعد

تقريبا همه املاك را افراد غير سپاهي خريداري كرده اند كه در مجموع از نظر مادي اهالي اين محله متوسط رو

به بالا هستند.

محله شهرك قائم در مجاورت شهرك شهيد محلاتي و سوهانك قرار دارد.اكثر قريب به اتفاق اهالي و ساكنان

اين محله افراد نظامي و ارتشي هستند كه از طريق تعاوني ارتش خانه هايشان به آنها واگذار شده است. در حال

حاضر شهرك شامل 2 فاز است. و در ارتفاع نسبتا بالايي از سطح زمين قرار دارد. از لحاظ آب و هوايي و

چشم انداز موقعيت بسيار خوب و زيبايي دارد و افراد و گردشگران بسياري را جذب خود كرده است. در ميان

ساكنان اين محله مقامهاي لشكري و كشوري و شخصيتهاي مذهبي نيز وجود دارند. كه به نوبه خود باعث

برجستگي و منحصر به فرد شدن اين محله شده است.

ويژگي هاي اجتماعي، اقتصادي،فرهنگي محله

اين محله شامل 2 شهرك مجزا م يباشد. اما در برخي ويژگ يها مانند مقوله هاي فرهنگي و مذهبي داراي

مشابهت هايي هستند. وجود تكايا و حسينيه ها و برگزاري مراسم هاي مذهبي يكي از اين ويژگي هاست. در

سال 78 از طرف مردم محله درخواست تدفين شهدا در سطح محله به دولت داده شد و در همان سال اولين

شهداي گمنام در سطح تهران در اين محله دفن شدند و مقبره الشهدا شهرك شهيد محلاتي بدين شكل بنا

گرديد.در مقبره الشهدا مزار روحاني گرانقدري به چشم مي خورد كه خدمات زيادي را به مردم محله و

كشور ارائه داشته اند اين روحاني حاج آقا اسكندري مسئول فرهنگي سپاه و امام جماعت مسجد انصار شهرك

شهيد محلاتي بودند كه در سال 1380 در حين ماموريت به علت تصادف به درجه رفيع شهادت نايل آمدند.

در سطح محله برخي افراد به صورت گروههاي اثرگذار و فعال و به صورت خودجوش به انجام فعاليتهاي

اجتماعي و فرهنگي و مذهبي مشغول هستند. اين افراد به برگزاري و برپايي مراسم هاي مذهبي در

مناسبت هاي مختلف و جذب تعداد زيادي از جوانان و دادن آموز شهاي ديني به آنان، همچنين انجام امور

خيريه و كمك به نيازمندان محله در حد توان مشغول هستند. در بخش ديگري به فعاليتهايي همچون انجام

امور محله كه از طريق شوراياري قابل پيگيري و انجام مي باشد، كمك به جوانان محل در زمينه مشكلات

تحصيلي، تعامل با ساكنان محله و برنامه ريزي مستمر در خصوص حل مشكلات ساكنان از طريق شوراياري،

حل اختلافات درو نمحله اي، م يپردازند. همچنين برخي افراد با توجه به نياز محله در فعاليت هايي همچون

ساخت مسجد، يا در بخش هاي زيربنايي مانند آبرساني به محله، و ساماندهي و ساخت مسير فاضلاب محله،

همياري براي ساخت مدرسه، ورزشگاه و فعاليت در شوراياري محله مشاركت دارند . يك نكته جالب و

اين كه زنان هم در اين محله با توجه به توانايي هاي خود در فعاليتهايي همچون برگزاري جلسات

مذهبي(تفسير، احكام و...)، تهيه جهيزيه براي نوعروسان، جم عآوري كمك هاي مردمي براي نيازمندان و

خانواده هاي بي سرپرست مشاركت دارند. از ديگر فعاليتهايي كه در اين محله صورت مي گيرد، برگزاري

نمايشگاههاي مختلف است، همچون نمايشگاه غذاو....

خلاصه اينكه مشاركت توسط ساكنان محله نشان دهنده تمايل آنان به رشد و شكوفايي و رفع مشكلات و

كمبودها در سطح محله م يباشد و مشاركت افراد بخشي از سرمايه اجتماعي محسوب م يشود و در جوامع

امروزي ارزش والايي دارد.

امكانات موجود در سطح محله توضيحات

فرهنگي كتابخانه-سالن تئاتر- درالقرآن-دكه روزنامه فروشي

مذهبي مسجد-حسينيه-تكاياي مذهبي

بهداشتي و درماني مركز اورژانس-درمانگاهشبانه روزي-خانه سلامت-داروخانه

اجتماعي

شوراياري-مهدكودك-سوله كارگران-گروههاي مردم نهاد-مركز

مشاوره

آموزشي

حوزهعلميه-مجتمع آموزشي- مدارس در مقاطع ابتدايي و راهنمايي

و دبيرستان- هنرستان پسرانه

مراكز تفريحي و فضاي سبز بوستانهاي متعدد-پارك باغ-تفرجگاه خانوادگي

ورزشي سالنهاي ورزشي- استخر-زمين فوتبال

خدمات عمومي و رفاهي

بانك تجارت-بانك صادرات-بانك پاسارگاد- سرويس بهداشتي

زنانه و مردانه-پاركينگ-تالارهاي پذيرايي براي جشنها و مهمان يها-

گل فروشي - بازار ميوه و تر هبار

تمامي امكانات موجود در سطح محله به صورت خصوصي و دولتي ارائه مي شوند.با توجه به اين كه اين محله

داراي بافتي مذهبي است، برخي از اين امكانات بسته به نوع كاربري به تفكيك براي اهالي در مكان هاي

جداگانه اي را در نظر گرفته اند.

بارزترين خصوصيت اين محله وجود مقبرة الشهداء در محله است كه به عنوان يك نماد مورد توجه اهالي و

ساكنان محله است. از جاذبه هاي اين محله وجود تفرجگاه در اين محله است كه در وسعتي عظيم احداث شده

است و روزانه گردشگران زيادي براي گذران اوقات خود به صورت خانوادگي و يا ب هصورت گروهي از مردان،

زنان، دانش آموزان ميروند. در اين محل امكانات رفاهي و بهداشتي اعم از زمين بازي براي كودكان، لژهاي

خانوادگي، سرويس بهداشتي و آب آشاميدني ،رستوران، پاركينگ، در نظر گرفته شده است.

بخشي ديگر از اين محله شهرك قائم است. كه در مجاورت و ارتفاعي بالاتر از شهرك محلاتي قرار دارد. اين

شهرك قبل از شروع فعاليتهاي شهرداري براي بهسازي و آباداني توسط خدمات شهرك كه در فاز 1 اين محل

قرار دارد اداره م يشد و فعاليتهايي از قبيل آبرساني به ساكنان در مواقع اضطراري، ش نپاشي در سطح معابر و

خيابانها و كوچه ها در فصل زمستان براي جلوگيري از خطرات احتمالي ناشي از لغزندگي، آبياري درختان،

رسيدگي و تحويل قبوض آب به ساكنان، رسيدگي به مشكلات در سطح محله را به عهده داشت. بعد از

واگذاري شهرك به شهرداري تقريبا اكثر اين فعاليت ها به شهرداري منطقه 1 واگذار گرديد. كه خدمات زيادي را

براي آباداني و بهسازي آن انجام داد. ازجمله احداث فضاي سبز و ميدان نيايش در اين شهرك، توسعه

بوستانهاي متعدد در اين شهرك، ساخت و راه اندازي بازار ميوه و تره بار در فاز 1 شهرك، احداث مجتمع

فرهنگي و ورزشي و ساختمان شوراياري محله در ابتداي شهرك كه در حال ساخت م يباشد و بهره برداري

نشده است.درانتهاي فاز دوم اين شهرك شهرداري به ايجاد يك بوستان و تفريحگاه اقدام كرده كه هنوز

بهره برداري نشده است. در فاز دوم اين شهرك با توجه به نياز اهالي محله به ياري خداوند و افراد خير و

نيكوكار مسجد قائم آل محمد احداث شده است و هنوز با گذشت سالها تلاش پي درپي و مداوم اهالي ناتمام

مانده و هيچ گونه پي گيري و توجهي از سوي مسئولين اعمال نشده است. . اين مسجد با وجود نيمه كاره بودن

بهره برداري شده و توسط اهالي اداره و ضبط م يشود.يكي از جاذبه هاي اين شهرك ارتفاعات انتهايي شهرك

است كه در فصول بهار و تابستان مكان تفريحي مناسب و دلپذيري براي اهالي شهرك است.

نقاط قوت، ضعف، تهديد، فرصت در محله

-1 اين محله به لحاظ موقعيت جغرافيايي در مكان مناسبي قرار دارد و بدليل وجود تفرجگاه و تفريحگاه روزانه

گردشگران زيادي را ب هخصوص در روزهاي تعطيل و فصل تابستان پذيرا م يباشد.

-2 وجود 2 بازار ميوه وتره بار كه براي رفاه حال ساكنان توسط شهرداري احداث شده است و حتي شهركهاي

مجاور هم از اين امكانات استفاده م يكنند.

-3 همچنين درابتداي ورودي شهرك شهيد محلاتي و همچنين ورودي شهرك قائم مراكز خريد متعددي قرار

دارد كه پاسخگوي نيازهاي ساكنان محله م يباشد.

-4 يكي ديگر از ويژگيهاي ديگر اين محله محيط آرام و دلپذير آن است كه جذابيتي دوچندان به ان م يبخشد، و

مي تواند ناشي از فرهنگ ساكنان اين محله باشد.

-5 يكي از نقاط ضعفي كه م يتوان به آن اشاره كرد اين است كه اهالي شهرك قائم با مشكل واگذاري سند

روبرو هستند و با پيگيري هاي مداوم توسط نمايندگان مردم و خود مردم اين سندها هنوز واگذار نشده است و

مسئولان هم جوابگوي اين مسئله نيستند.

-6 كمبود فضاي سبز.

فرصتها و تهديدها

-1 اين محله به لحاظ گردشگري در موقعيت جغرافيايي مناسبي قرار دارد و مي توان با ساخت

تفرجگاههاي متعدد و همچنين پارك كوهستاني و در نظر گرفتن مكاني براي ورزشهاي زمستاني از

حداكثر پتانسيل هاي موجود در اين محله استفاده كرد و اين نيازمند يك برنام هريزي دقيق و منسجم

توسط طرح ريزان و مسئولين ذيربط است.

-2 در بخشي از اين محله بدليل مجاورت با محله هاي ديگر و بي حصار بودن گونه هايي از حيوانات

وحشي در سطح محله راه پيدا كردند و امينت ساكنان محله را به خطر انداخت هاند.

-3 در بخشهايي از اين محله زمين هاي باير به چشم م يخورد كه با توجه به نيازهاي محله از اين زمينها

مي توان بهر هبرداري كرد و در كنار آن ايجاد فرصتهاي شغلي را هم ب هوجود آورد.

نتيجه گيري

توسعه پايدار به عنوان يك فرايند كه لازمه پيشرفت است، اساس بهبود وضعيت و رفع كاستي ها ي اجتماعي،

فرهنگي جوامع پيشرفت هاست و بايد موتور محركه پيشرفت متعادل، متناسب و هماهنگ اقتصادي، اجتماعي و

فرهنگي تمامي جوامع و بويژه كشورهاي در حال توسعه باشد. مديريت شهري و مديريت محله يكي از

شاخصهاي توسعه مي باشد.از شاخص هاي توسعه شاخص هاي اجتماعي – اقتصادي مي تواند باشد. كه اين

شاخص به ميزان مشاركت و آگاهي اجتماعي ساكنان و مالكان و يا توان اقتصادي ساكنان و شهروندان و سطح

آسايش آنها در شهر ، محله و واحد مسكوني اشاره دارد و اينها مي تواند بيانگر توسعه يافتگي شهر و محله از

درون باشد. محله به عنوان كوچ كترين واحد تقسيمات شهري و سلول هاي تشكيل دهنده بافت شهري در نظام

برنامه ريزي شهري نقش ويژه و خاصي را ايفا م يكند.

رويكرد محله محوري و مديريت شهري محل هاي يكي از موضوعاتي است كه به تناوب از سوي شهرداري ها بر

آن تاكيد شده است. يكي از مباحثي كه در حوزه شهري مطرح م يشود مديريت در دوسطح خرد و كلان

است.كه به دو صورت مديريت شهري و مديريت محله بررسي م يشود. . براي داشتن يك محل و مكان مناسب

زندگي مديران و متوليان و ساكنان آن محله بايد به دو نكته اشراف داشته باشند:

-1 ضرورت شناسايي پتانسي لها و فرصتها و ظرفيتهاي بالقوه محله براي پيشرفت و بهبود اوضاع.

-2 آگاهي افراد از ويژگي هاي اجتماعي و اقتصادي و سياسي و فرهنگي و زيستي و گردشگري.

هدف كلي اين است كه ما با مطالعه و توصيف يك محله به يك شناخت اجمالي از ويژگيهاي اجتماعي و

اقتصادي و سياسي و فرهنگي و مذهبي دست يابيم.ما با توصيف ويژگي هاي محله موردنظر به شناخت اجمالي از

شرايط و وضعيت موجود در محله دست م ييابيم.لذا حضور محقق در محل و مشاهده عميق وي به اين شناخت

كمك شاياني م يكند. و از اين طريق مي توان پتانسيل هاي موجود را شناسايي و باعث رشد و شكوفايي محله و

ايجاد محيطي امن براي ساكنان باشد كه اين امر باعث توسعه دروني شهر م يشود.

منابع و ماخذ

اطلاعات تجميع شده دفتر مطالعات اجتماعي و فرهنگي شهرداري منطقه 1 تهران.

سايت مديريت مرجع شهري ،توسعه پايدار محله اي ،جمعي از نويسندگان.

سايت ويك يپديا(دانشنامه آزاد)، توسعه پايدار.

تهران، شركت سهامي انتشار. ،« جامعه شناسي شهري » شيخي ،محمدتقي، 1380

مرجع دانش ،شاخص شناسي توسعه پايدار شهري، محمدرضا پورجعفر و زهرا خدائي.

تهران، شركت سهامي انتشار. ، « جامعه شناسي شهر » ، ممتاز، فريده، 1381__